ناسیونالیسم:

اصطلاح ناسیونالیسم پدیده ای کاملا مدرن است . نخستین کاربرد آن به فیلسوف آلمانی "یوهان گوتفرید هردر" و روحانی ضد انقلاب فرانسه "آبه آگوستین دوبرال" در پایان قرن هجدهم بر می گردد که به هیچ .جه شباهتی به یک مفهوم اجتماعی و سیاسی روشن نداشت . نخستین کاربرد این مفهوم در انگلیس ، مفهومی الهیاتی (theological) در سال 1936 بود؛ این آموزه که ملت های خاصی از جانب خدا بر گزیده می شوند .از این رو تمایل داشت تا با خود ستایی ملی برابر دانسته شود .اما غالبا اصطلاحات دیگری مانند "ملیت " و "ملی بودن" با معنای شور و اشتیاق ملی یا فردیت ملی ، ترجیح داده شدند . از میان کاربردهای مختلف اصطلاح ناسیونالیسم ، مهمترین کاربرد ها عبارتند از :1-فرایند شکل گیری یا رشد ملت ها 2- احساس یا آگاهی از تعلق به ملت 3- زبان و نماد ملت 4- جنبش اجتماعی و سیاسی در حمایت از ملت 5- آموزه یا ایدئولوژی ملت .

 

یک جنبش ناسیونالیستی نه با تظاهرات و اعلامیه اعتراض آمیز یا مقاومت نظامی ، بلکه با ظهور انجمن های ادبی ، تحقیقات تاریخی ، جشنواره های موسیقی و مجلات فرهنگی آغاز می شود . ناسیونالیسم ایدئولوژی است که ملت را در مرکز علایق خود قرار می دهد و به دنبال افزایش بهزیستی آن است . اهدافی که در ذیل آنها ناسیونالیسم به دنبال ارتقای بهزیستی ملت است عبارتند از : استقلال یا خود مختاری ملی ، وحدت ملی و هویت ملی . از نظر ناسیونالست ها یک ملت نمی تواند بدون میزان مشخص و معینی از هر سه اینها به بقای خود ادامه دهد . از اینرو ناسیونالیسم "جنبشی ایدئولوژیک برای دست یافتن و حفظ کردن استقلال ،وحدت و هویت برای مردمانی است که برخی از اعضای آن به تشکیل یک ملت بالقوه و بالفعل باور دارند" .

در زمینه ناسیونالیسم چهار پارادایم در دو سطح رخ داده است ؛ نظریه و تاریخ . مدرنیستها در نظریه تأکید کرده اند و توجه آنها به تاریخ ، ضعیف و کمرنگ بوده است در حالی که جاوید انگارها (contingent modernism )  عمدتأ بر تاریخ تأکید کرده اند و در خصوص نظریه ضعیف بوده اند . ازلی انگاری (primordialism  ) یا نظریه را خدشه دار کرده است یا اصلاً به تاریخ نپرداخته است ؛ جامعه شناسی تقلیل گرایانه یا غیر تاریخی محصول این پارادایم است . نماد پردازان  قومی (ethno _ symbolism  )  هیچ نظریه ای را بسط نداده اند و فقط دارای رهیافتهایی بوده اند ولی به تاریخ کلان و عناصر اجتماعی  -  فرهنگی اش علاقمند هستند .   

 

از نظر ناسیونالیست ها ، آنچه بومی است به صرف این واقعیت ،یعنی بومی بودنش ، محبوب است . از این رو باید فرهنگ "مردم" را از طریق آموزش عمومی باز کشف کرد و روح مردم را از عشق ملی پر کرد. بنابراین می توان گفت عناصر رمانتیک و پوپولیستی قومی غالبا در اکثر ناسیونالیسم ها وجود دارد .

اسمیت ،انتونی.دی(1383) ناسیونالیسم «نظریه، ایدئولوژی ،تاریخ» ،ترجمه منصور انصاری ،مؤسسه مطالعات ملی، تمدن ایرانی .